ΟΙ ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΕΣ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΟΝ ΠΕΙΡΑΙΑ [ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ 1922]



Η κορυφαία πράξη των διωγμών του ελληνικού στοιχείου από τη Μικρά Ασία στήθηκε με το αρνητικό τέλος της Μικρασιατικής Εκστρατείας, την απερίγραπτη καταστροφή της Σμύρνης, τα μαζικά κύματα προσφύγων προς την Ελλάδα και τις ανταλλαγές των πληθυσμών.  Όλα τα παραπάνω σήμαναν και το τέλος της ιδεολογίας της «Μεγάλης Ιδέας», η οποία επί σχεδόν έναν αιώνα είχε αποτελέσει τον πρωταρχικό στόχο της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.
Στα τέλη του Αυγούστου του 1922 έχουν ήδη προηγηθεί η αποτυχημένη προσπάθεια προσέγγισης της Άγκυρας από τα ελληνικά στρατεύματα, αντικαταστάσεις έμπειρων και πετυχημένων στρατηγών  / αξιωματικών του Ελληνικού Στρατού από ανίκανους και άπειρους προσκείμενους στον Κωνσταντίνο Α’ ή ΙΒ’ και στη νέα κυβέρνηση του Γούναρη που αντικατέστησε τον Ελευθέριο Βενιζέλο, ήττες τόσο σε στρατιωτικές μάχες όσο και στα διπλωματικά πεδία και πλήθος κακών και άκαιρων αποφάσεων από την ελληνική πλευρά. Ο Κεμάλ Ατατούρκ εξαπολύει την αντεπίθεση του και τα εξουθενωμένα και αποκομμένα επί ένα σχεδόν χρόνο ελληνικά στρατεύματα στο Αφιον Καχαρισάρ υποχωρούν, ενώ άλλα τμήματα παραδίδονται, αιχμαλωτίζονται και σφαγιάζονται.
Πίσω στην Ελλάδα άλλη μια κυβέρνηση αλλάζει υπό το βάρος των εξελίξεων ενώ μαζί με τους τραυματίες του Μικρασιατικού Μετώπου έχει ξεκινήσει η άφιξη πολλών προσφύγων από τη Σμύρνη αλλά και από άλλες περιοχές της Μικράς Ασίας οι οποίοι διέβλεπαν την επικείμενη εξέλιξη. Κατά το τελευταίο δεκαπενθήμερο του Αυγούστου του 1922 στον Ημερήσιο Τύπο – ο οποίος μετά από πολύμηνη σκόπιμη σιγή και διαστρέβλωση των γεγονότων με σκοπό τη διατήρηση του υψηλού φρονήματος αρχίζει να καταγράφει μέρος της αλήθειας και των πραγματικών γεγονότων που λάμβαναν χώρα στη Μικρά Ασία – αναφέρονται αρκετές αφίξεις πλοίων στο λιμάνι του Πειραιά με πρόσφυγες.
Στις αρχές του Σεπτέμβρη, η Σμύρνη παραδίδεται στους Τούρκους ενώ αποχωρούν τα τελευταία τμήματα του Ελληνικού Στρατού από την Μικρά Ασία. Επτά ημέρες μετά την αποχώρηση των ελληνικών στρατευμάτων ξεκίνησε η καταστροφή της Σμύρνης με συντονισμένες ενέργειες του τουρκικού στρατού υπό την ηγεσία του Μουσταφά Κεμάλ και των ατάκτων του με πυρκαγιές-εμπρησμούς αρχικά στην αρμενική συνοικία της πόλης και μετά στην ελληνική. Η φωτιά, η οποία εξαπλώθηκε βάσει οργανωμένου σχεδίου με τη χρήση βενζίνης, ισοπέδωσε όλη την πόλη πλην της μουσουλμανικής συνοικίας και διήρκεσε από τις 13 έως τις 17 Σεπτεμβρίου του 1922 (31 Αυγούστου με 4 Σεπτέμβρη σύμφωνα με το παλαιό ημερολόγιο). Κατά τη διάρκεια αυτών των ημερών έλαβαν χώρα απερίγραπτα γεγονότα, φρικώδεις βιαιότητες και ωμότητες, δολοφονίες Χριστιανών κάθε τάξης και ηλικίας, ατιμασμοί / βιασμοί γυναικών κάθε ηλικίας και μικρών κοριτσιών, εν ψυχρώ σφαγές και βασανισμοί, αιχμαλωσίες, βεβηλώσεις και καταστροφές κτιρίων, μνημείων, εκκλησιών, ομαδικές εκτελέσεις και άλλα πολλά υπό το βλέμμα των «ουδέτερων» «Συμμάχων«, γεγονότα τα οποία επιβεβαιώνονται τόσο από Έλληνες όσο και από ξένους ιστορικούς, πολιτικούς και διπλωμάτες της εποχής εκείνης, γεγονότα τα οποία συνιστούν μια καθαρή επιδιωκόμενη και στοχευμένη σφαγή / γενοκτονία των Ελλήνων της Σμύρνης και όσων είχαν καταφύγει εκεί από γειτονικές περιοχές της Μικράς Ασίας, ως συνέχεια των αντίστοιχων διώξεων που είχαν ξεκινήσει μια δεκαετία νωρίτερα εναντίον του Ποντιακού Ελληνισμού. 
Μια μικρή, ενδεικτική περιγραφή αυτών των απερίγραπτων δεινών που κάποιοι, αρκετές δεκαετίες αργότερα, τόλμησαν ξεδιάντροπα να χαρακτηρίσουν απλά ως «συνωστισμό»«Έλεος και κατάρα», θα συμφωνήσω με τον συντάκτη του άρθρου οικειοποιούμενος δυο από τις λέξεις που ο ίδιος χρησιμοποιεί:
Κατά τις ίδιες εκείνες τραγικές ημέρες, μια άλλη τραγωδία λαμβάνει χώρα στο λιμάνι του Πειραιά όπου καταφθάνει με τον έναν ή τον άλλον τρόπο μέγα μέρος από τα 1,5 εκατομμύρια πρόσφυγες της Μικράς Ασίας. Οι ρυθμοί με τους οποίους καταφθάνουν οι ταλαιπωρημένοι αυτοί «τυχεροί» που κατόρθωσαν να βρουν τρόπο διαφυγής από την Μικρά Ασία, κουβαλώντας ο καθένας τη δική του τραγική ιστορία, είναι απίστευτοι. Από τα μέσα Αυγούστου του 1922 μέχρι τα μέσα του Σεπτέμβρη του ιδίου χρόνου καταγράφονται στον Ημερήσιο Τύπο της εποχής οι συνεχείς μαζικές αφίξεις των προσφύγων από διάφορα μέρη της Μικράς Ασίας. Αναφέρουμε εδώ μονάχα ορισμένες ενδεικτικές καταχωρήσεις από το πλήθος αυτών:
Οι εικόνες που καταγράφονται καθημερινά στην προκυμαία του κεντρικού λιμένος Πειραιώς δεν περιγράφονται με λόγια.
«Η προκυμαία Πειραιώς παρουσιάζει κατ’αυτάς θλιβερώτατον θέαμα κατακεκλυσμένη ως είνε εκ των προσφύγων. Βλέπει κανείς εκεί μιαν εικόνα της Μικρασιατικής τραγωδίας, αρκετά χαρακτηριστικήν, αρκετά θλιβεράν και απελπιστικήν. Γυναίκες και παιδιά κάθηνται επί των πλακών, μωρά σύρονται εις το χώμα, γέροντες κοιμώνται εις το ύπαιθρον και εις όλων τα πρόσωπα είνε εξωγραφισμένος εισέτι ο τρόμος και εις όλων τα μάτια φαίνεται η φρίκη. Οι οπωσδήποτε εύποροι εκ των προσφύγων ανέρχονται εις Αθήνας…«

Όπως ήταν φυσικό, η μαζική προσέλευση των προσφύγων στον Πειραιά προκάλεσε μεγάλα προβλήματα καθώς η πόλη δε διέθετε ούτε τις απαιτούμενες υποδομές και ούτε τους απαιτούμενους πόρους ώστε να δύναται να παράσχει τουλάχιστον στέγη και τροφή στους ήδη ταλαιπωρημένους πρόσφυγες οι οποίοι έμελλαν να βιώσουν από τις πρώτες κιόλας ώρες τους στην Ελλάδα το δράμα του ξεριζωμού και της ολικής εγκατάλειψης από τους πάντες και τα πάντα. Ορισμένα σπασμωδικά μέτρα που αφορούσαν τη στέγαση και σίτιση των προσφυγών εφαρμόστηκαν δίχως όμως να υπάρχει κάποιο συντονισμένο σχέδιο σε ένα κράτος που ούτως ή άλλως βρισκόταν υπό συνθήκες διάλυσης υπό το βάρος της Μικρασιατικής Καταστροφής και όλων των συνεπακόλουθων αυτής. 
Χρειάστηκαν να περάσουν αρκετές ημέρες με πλείστα συμπτώματα άκρατης αισχροκέρδειας και εκμετάλλευσης από τους Έλληνες ξενοδόχους, πανδοχείς, αμαξάδες, βαρκάρηδες, τελωνειακούς υπαλλήλους, εστιάτορες κ.α. οι οποίοι έκριναν σκόπιμο στα πλαίσια της αλληλεγγύης να καταληστέψουν και να απομυζήσουν τους ήδη κατατρεγμένους πρόσφυγες. Υπάρχουν δημοσιεύματα της εποχής που ομιλούν για Έλληνες που περίμεναν τους πρόσφυγες «με ανοικτάς αγκάλας δια να τους ζητήσουν δυο χιλιάδας δραχμάς μηνιαίως δι’ένα υπόγειον δωμάτιον» ενώ άλλα, όπως το επόμενο ανέφεραν ότι έπρεπε να ληφθούν μέτρα ώστε «οι ατυχείς πρόσφυγεις να μη δίδουν εις τα ξενοδοχεία ότι τους απέμεινε από τον Κεμάλ.»:
 
Οι υπάλληλοι του Τελωνείου Πειραιώς τις ημέρες εκείνες έκριναν σκόπιμο να εντείνουν τους ελέγχους κατά του λαθρεμπορίου και να ταλαιπωρήσουν τους … πρόσφυγες.
 
Όλα τα παραπάνω δεν πρέπει να ξενίζουν τον αναγνώστη του κειμένου καθώς πρέπει να λάβουμε υπόψη ότι ένα μεγάλο μέρος των Ελλήνων αντιμετώπισαν με ανεξήγητη έχθρα και φθόνο τους Μικρασιάτες πρόσφυγες, τους δακτυλοδεικτούμενους για αρκετά χρόνια «τουρκόσπορους«, όπως χαρακτηριστικά τους αποκαλούσαν. Μέχρι και ειδική διάταξη υπήρξε για όσους άνευ ελέγχου προσλάμβαναν υπό το βάρος των στιγμών, των συγκυριών και της οικονομικής ανάγκης μικρά κορίτσια και κοπέλες από τη Μικρά Ασία ως υπηρέτριες για τα σπίτια τους. Πολλές γυναίκες που απέφυγαν να βιαστούν και να ατιμαστούν από τους Τούρκους έπαθαν τα ίδια από τους Έλληνες «εργοδότες» τους. Εκτός βέβαια από όλους αυτούς τους ανάξιους Έλληνες που έσπευσαν να επωφεληθούν από την τραγωδία των Μικρασιατών ομοεθνών τους, υπήρξαν ευτυχώς και αρκετοί που προσπάθησαν να περισώσουν, να σιτίσουν, να στεγάσουν, να παράσχουν ιατρική περίθαλψη και να μετριάσουν λίγο από τον πόνο του ξεριζωμού με εράνους, διανομές τροφίμων και βασικών ειδών διαβίωσης κ.α.
Στον Πειραιά οι πρόσφυγες που δεν είχαν κάπου αλλού να καταφύγουν παρέμεναν για μέρες στις προκυμαίες του λιμανιού στην ακτή Μιαούλη, στον Τινάνειο Κήπο και στις γύρω πλατείες. Ορισμένα δημοτικά κτίρια άνοιξαν ώστε να φιλοξενηθούν οι κατατρεγμένοι πρόσφυγες πολλοί εκ των οποίων έμεναν υπό συχνά τραγικές συνθήκες διαβίωσης σε σχολεία, αποθήκες, σε άδεια οικόπεδα στα πέριξ του λιμανιού, στα υπόστεγα της πλατείας Καραϊσκάκη και στο Δημοτικό Θέατρο της πόλης. Αργότερα, μερικοί εξ αυτών έστησαν πρόχειρα παραπήγματα προς τα Καρβουνιάρικα, άλλοι προς τον Άγιο Διονύσιο, άλλοι στην Καστέλα πάνω από την παραλία του Παρασκευά, άλλοι δίπλα στον μαντρότοιχο του νεκροταφείου της Αναστάσεως.
Κάποιες εφημερίδες της εποχής, κατά τις πρώτες ημέρες του Σεπτέμβρη του 1922, δημοσίευαν για τους αναγνώστες τους, αποκλειστικές εικόνες από την Μικρασιατική Τραγωδία όπως οι ακόλουθες:
Φωτορεπόρτερ εκείνης της εποχής όπως ο Πέτρος Πουλίδης, αποτύπωσαν μέσα από τους φωτογραφικούς τους φακούς τις τραγικές εκείνες ημέρες και εβδομάδες στο λιμάνι του Πειραιά:
Κατά τις ίδιες τραγικές αυτές ημέρες, άνθρωποι από όλη τη χώρα αναζητούσαν την τύχη οικείων τους προσώπων που ζούσαν στη Μικρά Ασία ενώ και οι ίδιοι οι πρόσφυγες έψαχναν να βρουν τους οικείους τους, τα μέλη των οικογενειών τους, τους φίλους τους μέσα από το μοναδικό αξιόπιστο μέσο μαζικής επικοινωνίας που υπήρχε, τον Ημερήσιο Τύπο, με την τοποθέτηση αγγελιών αναζήτησης προσώπων που δημοσιεύονταν σε ξεχωριστές στήλες καθημερινά:
Όλα τα παραπάνω είναι απλά ενδεικτικά μιας δραματικής κατάστασης η οποία δεν περιγράφεται με λόγια. Και αποτέλεσαν μονάχα την αρχή του εν Ελλάδι δράματος όσων προσφύγων γλίτωσαν από την μάχαιρα των Τούρκων.
Πηγές:
  • Ημερήσιος Τύπος
  • Αρχείο Πέτρου Πουλίδη – ΕΡΤ

Απο: http://mlp-blo-g-spot.blogspot.gr/

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

CHICC Manchester

Centre for Heritage Imaging and Collection Care

Shaolingreece

Ομάδα μελέτης ιστορικών πολεμικών τεχνών

Αντέχουμε...

για την Ορθοδοξία και την Ελλάδα μας!

ΑΒΕΡΩΦ

Διαδικτυακό Θωρηκτό

ΘΡΑΚΗ

Μυθολογικά, Ἀρχαιολογικά, Ἱστορικὰ & Λαογραφικὰ γιὰ τὴν Θράκη.

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ

Ἱστορικές μνῆμες Ἑλλήνων

A Reader's Guide to Orthodox Icons

Feeble words about powerful images

The History of Byzantium

A podcast telling the story of the Roman Empire from 476 AD to 1453

Χείλων

Ιστολόγιο Κλασσικών & Φυσικών Επιστημών

Hans Talhoffer

A Historical Martial Arts blog by Jens P. Kleinau

Photografia

A slice of life.

Forgotten Films

A look at the movies forgotten by time

mediaevalmusings

1,000 years of history in blog-sized bites.

Delving into History ® _ Periklis Deligiannis

Περικλής Δεληγιάννης - Ιστορικές Αναδιφήσεις®

Chelsea Pierce

museology and the arts

Cultural Life

Life, culture, travel, books, movies, linguistics...

Ακαδημία Ιστορικών Ευρωπαϊκών Πολεμικών Τεχνών

Εκπαίδευση στη χρήση αρχαίας, μεσαιωνικής και αναγεννησιακής σπαθασκίας, καθώς και εκπαίδευση στο μοντέρνο άθλημα της ξιφασκίας.

Αρέσει σε %d bloggers: