Η ευζωνική στολή διηγείται την ιστορία της


Σύμβολο της λεβεντιάς, της γενναιότητας και της αντίστασης, ταυτισμένη με τον «πολιτισμό της ανταρσίας», της νεότερης Ελλάδας, η ευζωνική στολή έχει τη δική της γοητευτική ιστορία. Την «έγραψαν» οι ευ-ζωσμένοι κλέφτες και αρματολοί, Πελοποννήσιοι και Σουλιώτες, γνωστοί και άγνωστοι επαναστάτες. Οι επίλεκτοι λόχοι της Επανάστασης του 1821. Οι φουστανελοφόροι Ελληνες στρατιώτες του βρετανικού πεζικού (1810). Οι Μανιάτες και οι Ρουμελιώτες στρατιώτες του Ελαφρού Πεζικού (1837-1838), οι οροφύλακες (1838-1854) και οι στρατιώτες της ελληνικής λεγεώνας στην Κριμαία (1854). Οι εύζωνοι «Μυλωνάδες» (οπλισμένοι με τυφέκιο Μυλωνάς, 1874-77). Τα τάγματα ευζώνων του ελληνικού βασιλείου (Γεωργίου Α΄, 1868), του ελληνικού πεζικού που έδωσαν μάχες στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, στη Μικρασιατική Εκστρατεία, στον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο.

Οι μακεδονομάχοι (1904), οι καβάσηδες (φρουροί-φύλακες) των ελληνικών προξενείων (1904), οι σερδάρηδες (χωροφύλακες) του Αγίου Ορους (1906), οι Σαμιακοί χωροφύλακες (1912), οι εύζωνοι της ανακτορικής φρουράς (1914), του λόχου φρουράς του Πρόεδρου της Δημοκρατίας (1924-1935), του συντάγματος φρουράς Αθηνών (1938-1941), ο Κωνσταντίνος Κουκίδης στον ιερό βράχο της Ακρόπολης.

Και ενώ, αυτές τις ημέρες, μαθητές, λαϊκοί χορευτές και παρελαύνοντες ξεσκονίζουν φουστανέλες, φέσια και τσαρούχια για τις επετειακές εκδηλώσεις του 1821, οι «εύζωνες», ως το ύψιστο τιμητικό άγημα της χώρας, που φόρεσαν κατά καιρούς διάφορες παραλλαγές της ευζωνικής στολής, έχουν την τιμητική τους στην Προεδρία της Δημοκρατίας. Σαράντα έγχρωμες αναπαραστάσεις της ευζωνικής στολής από τον ζωγράφο και ενδυματολόγο Γιάννη Μυλωνά ξεδιπλώνουν χρονικά και ενδυματολογικά την ιστορική διαδρομή της «εθνικής μας φορεσιάς» από το 1821 ώς τις μέρες μας, σε μια έκθεση που εγκαινιάζεται την ερχόμενη Δευτέρα στην αίθουσα Τιμών της Προεδρικής Φρουράς.

Τα έργα ανήκουν στις ιδιωτικές συλλογές των Αλέξανδρου και Λένας Χαΐτογλου, που συλλέγουν συστηματικά και επίμονα μερικές από τις πιο γοητευτικές ψηφίδες της ελληνικής Ιστορίας. Στην έκθεση που στήθηκε με την καθοριστική αρωγή του Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα (σε επιμέλεια Βασίλη Νικόλτσιου – Σταυρούλας Μαρογένη), ζωγραφιές και κείμενα απεικονίζουν με ευκρίνεια την ανέλιξη της φουστανέλας, τις παραλλαγές της ευζωνικής στολής, τις συνθήκες κάτω από τις όποιες σχεδιάστηκαν.

stoles

Πώς μια φορεσιά, χωρίς να έχει περάσει από επιδέξια χέρια σχεδιαστών μόδας ή ενδυματολόγων της εποχής, έχει καθιερωθεί ως η εθνική στολή των Ελλήνων; «Από τον ίδιο τον λαό. Ο Ελληνας του μόχθου και της καθημερινότητας, ο αγωνιστής της επανάστασης, ο καπετάνιος ήταν αυτός που ανέδειξε τούτη τη φορεσιά βαθμιαία σε εθνική στολή», αναφέρει στο λεύκωμα ο Αλέξανδρος Χαΐτογλου. Από την Ελληνική Επανάσταση ώς το έπος του ‘40, η ευζωνική στολή ανακάμπτει διαρκώς. Προσαρμόζεται ανάλογα με τον τόπο, εξελίσσεται, εναρμονίζεται με τον χώρο ή τις εποχές. «Η κατατάλευκη φουστανέλα με τις μύριες πτυχώσεις γίνεται ένα με την αρχαία ελληνική κληρονομιά, «δένει» με το πολιτιστικό απόθεμα της πατρίδας».

Τους ιστορικούς σταθμούς της ευζωνικής φορεσιάς αναλύουν η Στ. Μαρογένη, επίκουρη καθηγήτρια του Πανεπιστήμιου Μακεδονίας, και ο ζωγράφος Γιάννης Μυλωνάς. Πιάνουν το νήμα από τη χιλιοδιπλωμένη «λερή φουστανέλα που λευτέρωσε την Ελλάδα» των ορεσίβιων πολεμιστών (λερή γιατί στις πτυχές καθάριζαν τα μαχαίρια, τα γιαταγάνια και τα χαρμπιά), τους μεταγενέστερους συμβολισμούς σε κάθε εξάρτημα (400 πτυχώσεις όσες τα χρόνια της σκλαβιάς, λευκό της θυσίας των υπόδουλων Ελλήνων), την εξέλιξή της, την καθιέρωσή της ως επίσημης ευζωνικής στολής το 1888 και ως επίσημου ενδύματος της ανακτορικής φρουράς (μπλε ντουλαμάς) το 1914, για να φθάσουν στην «εκσυγχρονισμένη» σημερινή επίσημη στολή της προεδρικής φρουράς (2011), των Κρητών και Ποντίων ευζώνων, των πεζικάριων φρουρών των συνόρων.

Πιλότος πλαισιωμένος από δύο εύζωνες από το βιβλίο «Wings over Olympus» που πραγματεύεται την παρουσία της RAF στην Ελλάδα, 1940-41

Σταθμό στην καθιέρωση της φουστανέλας ως ενδυμασίας που χαρακτήριζε το ελληνικό έθνος αποτέλεσε η πράξη του βασιλιά Οθωνα να απεικονιστεί το 1836 ως φουστανελάς. Ηταν η αρχή μιας εξιδανικευμένης εικόνας, καλλιεργημένης από λογοτέχνες (Βαλαωρίτης, Κρυστάλλης) και λόγιους (Ανδρέας Ρηγόπουλος), ο εύζωνος να ταυτιστεί στην ελληνική Ιστορία με την έννοια του ήρωα και να περάσει στη συνείδηση των Ελλήνων ώς τις μέρες μας.

Έντυπη Καθημερινή

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

CHICC Manchester

Centre for Heritage Imaging and Collection Care

Shaolingreece

Ομάδα μελέτης ιστορικών πολεμικών τεχνών

Αντέχουμε...

για την Ορθοδοξία και την Ελλάδα μας!

ΑΒΕΡΩΦ

Διαδικτυακό Θωρηκτό

ΘΡΑΚΗ

Μυθολογικά, Ἀρχαιολογικά, Ἱστορικὰ & Λαογραφικὰ γιὰ τὴν Θράκη.

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ

Ἱστορικές μνῆμες Ἑλλήνων

A Reader's Guide to Orthodox Icons

Feeble words about powerful images

The History of Byzantium

A podcast telling the story of the Roman Empire from 476 AD to 1453

Χείλων

Ιστολόγιο Κλασσικών & Φυσικών Επιστημών

Hans Talhoffer

A Historical Martial Arts blog by Jens P. Kleinau

Photografia

A slice of life.

Forgotten Films

A look at the movies forgotten by time

mediaevalmusings

1,000 years of history in blog-sized bites.

Delving into History _ Periklis Deligiannis

Περικλής Δεληγιάννης - Ιστορικές Αναδιφήσεις®

Chelsea Pierce

museology and the arts

Cultural Life

culture, books, movies, music, linguistics, academia...

Ακαδημία Ιστορικών Ευρωπαϊκών Πολεμικών Τεχνών

Εκπαίδευση στη χρήση αρχαίας, μεσαιωνικής και αναγεννησιακής σπαθασκίας, καθώς και εκπαίδευση στο μοντέρνο άθλημα της ξιφασκίας.

Αρέσει σε %d bloggers: