Χριστός Ανέστη


Advertisements

Η Κάθοδος του Χριστού στον Άδη


Σχετική εικόνα

 

Εκείνος που χθές, μέσα στην άπειρη συγκατάβασί Του, δεν εκαλούσε να τον βοηθήσουν οι λεγεώνες των Αγγέλων, λέγοντας στον Πέτρο, ότι είναι στο χέρι μου να παρατάξω τώρα αμέσως, περισσότερες από δώδεκα λεγεώνες Αγγέλων (Ματθ. κστ´ 53),σήμερα κατέρχεται με τον θάνατό Του κατά του άδου και του θανάτου, τού τυράννου, όπως ταιριάζει σε Θεό και Κυρίαρχο, επί κεφαλής των αθανάτων και ασωμάτων στρατευμάτων και των αοράτων ταγμάτων, όχι με δώδεκα μόνο λεγεώνες, αλλά μέ μύριες μυριάδες και χίλιες χιλιάδες Αγγέλων, Αρχαγγέλων, Εξουσιών, Θρόνων, Εξαπτερύγων, Πολυομμάτων, ουρανίων ταγμάτων, τα οποία, ως Βασιλέα και Κύριό τους, προπέμπουν, δορυφορούν και τιμούν τον Χριστό. Όχι, ότι συμμαχούν και συμπολεμούν μαζί Του. Όχι, ποτέ! Γιατί από ποιά συμμαχία έχει ανάγκη ο παντοδύναμος Χριστός;Τόν συνοδεύουν γιατί χρωστούν πάντοτε και ποθούν να είναι κοντά στον Θεό τους. […]

Μόλις δε φάνηκε στα κλεισμένα απ᾿ όλες τις πόρτες, τα ανήλια και κατασκότεινα δεσμωτήρια, στα υπόγεια και τά σπήλαια του Άδη η θεϊκή και λαμπρή παρουσία του Κυρίου, προβαίνει εμπρός απ᾿ όλους ο αρχιστράτηγος Γαβριήλ, επειδή είχε συνηθίσει να φέρνη χαράς ευαγγέλια στους ανθρώπους, καί με φωνή δυνατή, αρχαγγελικώτατη, έντονη και λιονταρίσια φωνάζει πρός τις αντίπαλες δυνάμεις: «άρατε πύλας οι άρχοντες υμών». Καί μαζί του φωνάζει ο Μιχαήλ: «γκρεμισθήτε προαιώνιες πύλες». Έπειτα οι Δυνάμεις συμπληρώνουν: «κάνετε πέρα παράνομοι θυρωροί». Οι δε Εξουσίες διατάζουν με εξουσία: «Σπάτε άλυτες αλυσίδες». Κι᾿ ένας άλλος Αρχάγγελος προσθέτει: «Αίσχος σε σάς, ανάλγητοι τύραννοι»

Καί καθώς συμβαίνει όταν παρουσιασθή μιά φοβερή, αήτητη και παντοδύναμη βασιλική στρατιωτική παράταξι, φρίκη μαζί και τρόπος και ταραχή και οδυνηρός φόβος κυριεύει τους εχθρούς του ακαταγώνιστου Στρατηγού, το ίδιο έγινε ξαφνικά, μόλις παρουσιάσθηκε τόσο παράδοξα ο Χριστός στά καταχθόνια του Άδη. Από επάνω μιά δυνατή αστραπή ετύφλωνε τα πρόσωπα των εχθρικών δυνάμεων του Άδη και ταυτόχρονα ακούονταν βροντερές στρατιωτικές φωνές πού διέταζαν: «Άρατε πύλας, όχι ανοίξετε, αλλά ξερριζώστε τις από τα θεμέλια, βγάλτε τις τελείως από τον τόπο τους, ώστε να μη μπορούν πιά να ξανακλείσουν. […]

Από τώρα και έπειτα δεν θα είσθε πιά άρχοντες κανενός, παρ᾿ όλο που κάκιστα κυριαρχήσατε πάνω στους μέχρι τώρα κεκοιμημένους. Ούτε αυτών θα είσθε πλέον άρχοντες, ούτε άλλων, ούτε των εαυτών σας ακόμη. Άρατε πύλας, γιατί ήρθε ο Χριστός, η ουράνια θύρα. Ανοίξετε δρόμο σ᾿ Αυτόν που έβαλε το πόδι Του στη φυλακή του Άδη. Το όνομά του είναι Κύριος και ο Κύριος έχει το δικαίωμα και τη δύναμι να περάση τις πύλες του θανάτου. Γιατί τή μέν είσοδο του θανάτου τη φτιάξατε σείς, Αυτός δε ήρθε για να επιτύχη τό πέρασμά της. Γι᾿ αυτό ανοίξετε γρήγορα και μην αργοπορήτε. Ανοίξετε και κάνετε γρήγορα. Ανοίξετε και μην αναβάλλετε. Αν νομίζετε πως θα σας περιμένουμε, κάνετε λάθος. Θα διατάξουμε τις ίδιες τις πύλες να ανοίξουν αυτομάτως και χωρίς νά βάλουμε χέρι:Ανοίξτε πύλες αιώνιες!
Και μόλις οι αγγελικές δυνάμεις εβόησαν, την ίδια στιγμή άνοιξαν οι πύλες! Την ίδια στιγμή έσπασαν οι αλυσίδες καί οι μοχλοί. Έπεσαν τα κλειδιά και συγκλονίσθηκαν τα θεμέλια της φυλακής. Οι εχθρικές δυνάμεις ετράπησαν σε άτακτη φυγή, ο ένας έσπρωχνε τον άλλο, άλλος μπερδευόταν στά πόδια του άλλου και καθένας φώναζε στο διπλανό του να φεύγη γρήγορα.Έφριξαν, συγκλονίσθηκαν, τα έχασαν, εταράχθηκαν, άλλαξε το χρώμα τους, φοβήθηκαν, στάθηκαν και απόρησαν, απόρησαν και τρόμαξαν.Ο ένας έμεινε με ανοιχτό στόμα. Άλλος έκρυψε το πρόσωπο μέσα στα γόνατά του. Άλλος έπεσε κάτω, παγωμένος από το φόβο. Άλλος στάθηκε ακίνητος, σαν νεκρός. Άλλος κυριεύθηκε από δέος και άλλος έτρεξε να σωθή σε βαθύτερο μέρος.

  • Την ώρα αυτή ο Χριστός απεκεφάλισε τούς σαστισμένους τυράννους. Τότε χαλάρωσαν τα χαλινάρια τους και ρωτούσαν: «Ποιός είναι αυτός ο βασιλεύς της δόξης; Ποιός είναι αυτός που ήρθε εδώ, κάνοντας τόσα παράδοξα πράγματα; Ποιός είναι αυτός ο βασιλεύς της δόξης, πού κατορθώνει τώρα στον Άδη, αυτά που δεν έγιναν ποτέ; Ποιός είναι αυτός ο βασιλεύς τής δόξης, που βγάζει από εδώ τους προαιώνιους φυλακισμένους; Ποιός είναι αυτός πού διέλυσε και κατέλυσε το αήτητο κράτος και το θράσος μας;»

 

Σ᾿ αυτούς απαντούσαν οι δυνάμεις τού Κυρίου και τους έλεγαν: «Θέλετε να μάθετε ποιός είναι αυτός ο βασιλεύς τής δόξης; Είναι ο Κύριος, ο κραταιός καί δυνατός, ο Κύριος, ο δυνατός και πανίσχυρος στον πόλεμο. Είναι εκείνος, ελεεινοί καί παράνομοι τύραννοι, που σας εξόρισε και σας έρριξε κάτω από τις ουράνιες αψίδες. Είναι αυτός που συνέτριψε μέσα στα νερά του Ιορδάνη τις κεφαλές των δρακόντων σας. Είναι εκείνος που επάνω στο Σταυρό του σας έκανε θέατρο, σας διεπόμπευσε καί σας αφαίρεσε κάθε δύναμι. Είναι αυτός που σας έδεσε και σας έρριξε στο ζόφο καί στην άβυσσο. Αυτός είναι που θα σας εξοντώση τελειωτικά μέσα στην αιώνια φωτιά και τη γέεννα. Μην αργήτε, μην περιμένετε, αλλά τρέξετε γρήγορα καί βγάλετε τους φυλακισμένους, τους οποίους μέχρι τώρα κακώς έχετε καταπιή. Από εδώ κι᾿ εμπρός καταλύεται το κράτος σας. Καταργείται η τυραννική εξουσία σας. Η αλαζονεία σας καταπατήθηκε οικτρά. Η υπερήφανη καύχησί σας ξεκουρελιάσθηκε. η δύναμί σας έσβησε καί χάθηκε για πάντα»
Αυτά φώναζαν οι νικήτριες δυνάμεις του Κυρίου στις δυνάμεις του Εχθρού και συγχρόνως ενεργούσαν μέ βιασύνη. Άλλοι γκρέμιζαν την φυλακή από τα θεμέλια της. Άλλοι καταδίωκαν τους εχθρούς πού έφευγαν για να σωθούν στα βαθύτερα μέρη. Άλλοι έτρεχαν και ερευνούσαν τα υπόγεια, τά φρούρια και τα σπήλαια. Και όλοι, από διάφορες κατευθύνσεις καθένας, έφερναν τούς δεσμώτες εμπρός στον Κύριο. Άλλοι έδεναν τον τύραννο, ενώ άλλοι απελευθέρωναν τούς προαιώνιους δεσμώτες. Και άλλοι μέν έτρεχαν μπροστά από τον Κύριο, καθώς προχωρούσε βαθύτερα. Άλλοι δε τον ακουλουθούσαν νικηφόροι, ως Θεόν και Βασιλέα.

Ενώ λοιπόν αυτά διεδραματίζοντο και ελέγοντο στον Άδη και εσείοντο τα πάντα, ο δε Κύριος επλησίαζε νά φθάση στα πιό έσχατα βάθη, ο Αδάμ ο πρωτοδημιούργητος και πρωτόπλαστος καί πρωτόθνητος που βρισκόταν δεμένος γερά και βαθύτερα από όλους, άκουσε τα βήματα τού Κυρίου, που ερχόταν στους φυλακισμένους και αμέσως ανεγνώρισε την φωνή Του, καθώς επερπατούσε μέσα στη φυλακή. Στράφηκε τότε πρός όλους τους επί αιώνες συγκρατουμένους του και τους φώναξε:Ώ φίλοι μου! Ακούω να πλησιάζη σ᾿ εμάς ο ήχος των βημάτων Κάποιου.Εάν πραγματικά μας αξίωσε να έρθη έως εδώ, τότε είμαστε ελεύθεροι! Εάν τον ιδούμε ανάμεσά μας, σωθήκαμε από τον Άδη!

Και την ώρα που ο Αδάμ έλεγε αυτά πρός τους συγκαταδίκους του, εισέρχεται ο Κύριος, κρατώντας το νικηφόρο όπλο τού Σταυρού. Μόλις τον αντίκρυσε ο Αδάμ, χτύπησε το στήθος από την χαρούμενη έκπληξι καί φώναξε πρός όλους τους επί αίώνες κεκοιμημένους:«ο Κύριός μου ας είναι μαζί με όλους»!Και ο Χριστός απάντησε στον Αδάμ: «Καί μετά του πνεύματός σου».

Ύστερα τον πιάνει από το χέρι, τόν σηκώνει επάνω και του λέει: «Σήκω σύ που κοιμάσαι και ανάστα από τούς νεκρούς, γιατί σε καταφωτίζει ο Χριστός! (Εφεσ. 5, 14). Εγώ ο Θεός, που γιά χάρι σου έγινα υιός σου, έχοντας δικούς μου πλέον και σένα και τους απογόνους σου, με την θεϊκή εξουσία μου δίνω ελευθερία και λέω στους φυλακισμένους: εξέλθετε. Σ᾿ αυτούς που κείτονται στο σκοτάδι: ξεσκεπασθήτε. Και σ᾿ εκείνους που είναι πεσμένοι κάτω: σηκωθήτε!

Σένα, Αδάμ, σε προστάζω: σήκω από τον αιώνιο ύπνο σου. Δέν σε έπλασα, για να μένης φυλακισμένος τον Άδη. Ανάστα εκ τών νεκρών, γιατί εγώ είμαι η ζωή των θνητών. Σήκω επάνω, πλάσμα δικό μου, σήκω επάνω σύ που είσαι η μορφή μου, που σε δημιούργησα κατ᾿ εικόνα μου. Σήκω να φύγουμε από εδώ. Γιατί σύ είσαι μέσα σε μένα και εγώ μέσα σε σένα! Για σένα ο Κύριος έλαβε τή δική σου μορφή του δούλου. Για δική σου χάρι, εγώ που βρίσκομαι ψηλότερα από τούς ουρανούς, κατέβηκα στη γή και πιό κάτω από τη γή. Για σένα τον άνθρωπο έγινα σάν ένας ανυπεράσπιστος άνθρωπος, βρέθηκα χωρισμένος κι᾿ εγώ από τη ζωή, ανάμεσα σ᾿ όλους τους άλλους νεκρούς (Ψαλμ. 87, 5). Για σένα που βγήκες μέσα από τον κήπο τού παραδείσου, μέσα σε κήπο παραδόθηκα στους Ιουδαίους και μέσα σε κήπο εσταυρώθηκα (Ιωάν. 19, 41).

Κύτταξε στο πρόσωπό μου τα φτυσίματα, που καταδέχθηκα πρός χάριν σου, για να σε αποκαταστήσω στην παλαιά σου δόξα, που είχα δώσει με το εμφύσημά μου (Γεν. 2, 7). Κύτταξε στα μάγουλά μου τά ραπίσματα, που καταδέχθηκα, για να επανορθώσω την διεστραμμένη μορφή σου καί να την φέρω στην όψι που είχε σαν εικόνα μου. Κύτταξε στη ράχη μου τη μαστίγωσι που καταδέχθηκα, για νά διασκορπίσω το φορτίο των αμαρτημάτων σου. Κύτταξε τά καρφωμένα χέρια μου, που τα άπλωσα καλώς απάνω στο ξύλο του Σταυρού, γιά νά συχωρεθής σύ που άπλωσες κακώς το χέρι σου στο απαγορευμένο δένδρο. Κύτταξε τα πόδια μου που καρφώθηκαν καί τρυπήθηκαν στο Σταυρό, για να εξαγνισθούν τα δικά σου πόδια που έτρεξαν κακώς στό δένδρο της αμαρτίας. […]

 

Σήκω, λοιπόν. Άς φύγουμε από εδώ. Τότε σε εξώρισα από τον γήϊνο παράδεισο. Τώρα σε αποκαθιστώ, όχι πλέον σ᾿ εκείνον τόν παράδεισο, αλλά σε ουράνιο θρόνο. Τότε σ᾿ εμπόδισα να φάς από το ξύλο τής ζωής (Γεν. 3, 22). Να όμως τώρα που ενώθηκα πλήρως με σένα, εγώ που είμαι η ίδια η ζωή. Έταξα τα Χερουβίμ να σε φρουρούν σαν δούλο. Τώρα οδηγώ τα Σεραφίμ να σέ προσκυνήσουν σα Θεό. Κρύφθηκες τότε μπροστά στον Θεό, επειδή ήσουν γυμνός. Να όμως πού αξιώθηκες να κρύψης μέσα σου γυμνό τον ίδιο τον Θεό. Γι᾿ αυτό σηκωθήτε, άς φύγουμε από εδώ. Από τον θάνατο στη ζωή. Από την φθορά στην αφθαρσία. Από τό σκοτάδι στο αιώνιο φώς. Από την οδύνη στην ελευθερία. Από τη φυλακή του Άδη στήν άνω Ιερουσαλήμ. Από τα δεσμά στην άνεσι. Από τη σκλαβιά στην τρυφή τού Παραδείσου. Από τη γή στον ουρανό.
>Γι᾿ αυτό τον σκοπό ο Χριστός απέθανε καί ανέστη: για να γίνη Κύριος και νεκρών και ζώντων (Ρωμ. 14, 9). Σηκωθήτε, λοιπόν. Άς φύγουμε από εδώ.Ο ουράνιος Πατέρας περιμένει με λαχτάρα το χαμένο πρόβατο.Τα ενενήντα εννέα πρόβατα τών αγγέλων (Ματθ. 18, 12) περιμένουν τον σύνδουλό τους Αδάμ, πότε θα αναστηθή, πότε θα ανέλθη και θα επανέλθη πρός τον Θεό. Ο χερουβικός θρόνος είναι έτοιμος. Αυτοί που θα σας ανεβάσουν είναι γρήγοροι και βιάζονται. Ο νυμφικός θάλαμος έχει προετοιμασθή. Το μεγάλο εορταστικό δείπνο είναι στρωμένο (Αποκ. 19, 9, Λουκ. 14, 16). Τα θησαυροφυλάκια των αιωνίων αγαθών άνοιξαν. Η βασιλεία των Ουρανών έχει ετοιμασθή «από καταβολής κόσμου» (Ματθ. 25, 34). Αγαθά που μάτια δεν τα είδαν καί αυτιά δεν τα άκουσαν περιμένουν τον άνθρωπο (Α´ Κορ 2, 9).

Αυτά και άλλα παρόμοια είπεν ο Κύριος. Καί αμέσως ανασταίνεται μαζί Του ο ενωμένος σ᾿ αυτόν Αδάμ και μαζί τους και η Εύα. Ακόμη δε και «πολλά σώματα δικαίων, που είχαν πεθάνει πρίν από αιώνες, αναστήθηκαν» (Ματθ. 27, 52), διακηρύσσοντας την τριήμερο Ανάστασι του Χριστού. Αυτήν ας την υποδεχθούμε και άς τήν αγκαλιάσουμε οι πιστοί με πολλή χαρά, χορεύοντες με τους αγγέλους και εορτάζοντες μέ τους αρχαγγέλους και δοξάζοντες τον Χριστό, που μας ανέστησε από την φθορά. Εις Αυτόν αρμόζει η δόξα και η δύναμις, μαζί με τον αθάνατο Πατέρα και το πανάγιο και αγαθό και ζωοποιό και ομοούσιο Πνεύμα, εις όλους τους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Αγ. Επιφάνιος Επίσκοπος Κύπρου

 

Πηγή: Περιοδικό «Σύναξη», Αρ. Τευχ.: 3. Μετάφρ.: Αρχιμ. Ιγνατίου, Ι.Μ. Παρακλήτου imaik.gr

Πηγή: https://synaxipalaiochoriou.blogspot.gr/

Μεγάλη Παρασκευή (Το Μοιρολόι της Παναγίας)


Ημέρα πένθους για όλη τη χριστιανοσύνη αποτελεί η Μεγάλη Παρασκευή. Πολλοί είναι εκείνοι που δεν τρώνε απολύτως τίποτε ή πίνουν ξίδι σε ένδειξη αγάπης για το Χριστό. Στην Κρήτη συνηθίζουν να βράζουν σαλιγκάρια και να πίνουν το ζουμί τους, που είναι σαν χολή. Σχεδόν ολόκληρη η ημέρα αφιερώνεται στην Αποκαθήλωση του Εσταυρωμένου και την Ακολουθία του Επιταφίου. Το μεσημέρι, μετά την Αποκαθήλωση του Κυρίου,νεαρά κορίτσια στολίζουν τον επιτάφιο με ανοιξιάτικα λουλούδια (βιολέτες, τριαντάφυλλα και μενεξέδες) και φτιάχνουν στεφάνια ή γιρλάντες, ενώ ψέλνουν το μοιρολόι της Παναγίας. Μετά το στολισμό του επιταφίου οι πιστοί προσέρχονται στις εκκλησίες για να προσκυνήσουν και, όπως συνηθίζεται, γυναίκες και παιδιά περνάνε από κάτω “για να τους πιάσει η χάρη”.

Μόλις νυχτώσει, αρχίζει η ακολουθία και η περιφορά του επιταφίου. Ο Σταυρός και τα Εξαπτέρυγα ηγούνται της πομπής και ακολουθούν οι ιερείς και οι πιστοί, που κρατούν αναμμένες λαμπάδες. Στις πόλεις προηγούνται μουσικοί, οι οποίοι παίζουν πένθιμα εμβατήρια. Σε πολλές περιοχές, ιδιαίτερα της Ν. Πελοποννήσου, την ώρα της περιφοράς του επιταφίου οι κάτοικοι των χωριών ανάβουν φωτιές έξω από τα σπίτια τους και καίνε θυμιάματα, ενώ σε άλλες καίνε τον Ιούδα. Σε κάποια μέρη της Ελλάδας, όπως για παράδειγμα στη Λέσβο, δεν ανάβουν φωτιές μόνο τη Μεγάλη Παρασκευή αλλά και τις υπόλοιπες μέρες από τη Μεγάλη Τετάρτη μέχρι το Μεγάλο Σάββατο.

Γιολάντα Τσορώνη, Περιοδικό Παράθυρο στην εκπαίδευση του παιδιού, τεύχος 44, Μάρτιος-Απρίλιος 2007.

2.Ο θρήνος της Θεοτόκου ή το Μοιρολόγι της Παναγίας

Η εβδομάδα των παθών του Κυρίου έχει να προσφέρει πλούσιο λαογραφικό υλικό. Μέσα σ’ αυτό περιλαμβάνεται το Μοιρολόγι της Παναγίας που τραγουδιέται από γυναίκες το βράδυ της Μεγάλης Πέμπτης (μετά τα 12 Ευαγγέλια) ή το πρωί της Μεγάλης Παρασκευής την ώρα που στολίζεται ο επιτάφιος.

Α)Ρίζες και επιρροές

Το μοιρολόγι της Παναγίας παρουσιάζει κοινά χαρακτηριστικά με ορισμένα βυζαντινά κείμενα όσο και με κείμενα της νεότερης λαϊκής παράδοσης. Το ύφος του εμφανίζει συγγένεια με τον Επιτάφιο θρήνο ή “Εγκώμια” που ψέλνονται το απόγευμα της Μεγάλης Παρασκευής στην ακολουθία του Επιταφίου, ενώ οι λεπτομέρειες της αφήγησης παραπέμπουν σε νεότερα δημοτικά τραγούδια. Στα βυζαντινά κείμενα συγκαταλέγεται το Κοντάκιο του Ρωμανού “Είς τόν θρήνον της Θεοτόκου” (αρχές του 6ου αιώνα) που έχει τη μορφή δραματικού διαλόγου μεταξύ της Παναγίας και του Χριστού.

Τα Σταυροθεοτόκια, που αποδίδονται στον αυτοκράτορα Λέοντα ΣΤ’ (9ος αιώνας) έχουν ως θέμα τους, επίσης, το θρήνο της Θεοτόκου στο Σταυρό.

Ύστερα από 5-6 αιώνες απαντάται στη δημώδη βυζαντινή ποίηση ο θρήνος της Παναγίας στη δημώδη γλώσσα. Άγνωστος ο συγγραφέας, ωστόσο ο αριθμός των χειρόγραφων που έχει σωθεί μαρτυρεί τη μεγάλη δημοτικότητα και διάδοσή του.

Εκτός από τη δημώδη ποίηση που προαναφέραμε, στη λόγια Βυζαντινή απαντάται η χριστιανική τραγωδία “Χριστός Πάσχων”, κείμενο το οποίο έχει απασχολήσει πολύ τους μελετητές.

Αξίζει να αναφέρουμε ότι στο έργο αυτό, που αποτελείται από 2.600 στίχους οι 1.304 προέρχονται από γνωστές τραγωδίες (του Ευριπίδη, του Αισχύλου, του Λυκόφρονα). Ο συγγραφέας παραβάλλει την Παναγία με την Εκάβη,ενώ η Παναγία όταν θρηνεί χρησιμοποιεί τα λόγια της Μήδειας που θρηνεί για τα παιδιά της. Εκτός από τις επιδράσεις των κλασικών, το κείμενο αυτό έχει δεχτεί την επίδραση από το Κοντάκιο του Ρωμανού και τα Σταυροθετόκια.

Στο “Χριστό Πάσχοντα” εμφανίζεται η έκκληση της Παναγιάς στο Χριστό να φανερώσει τη θεϊκή του φύση, το θέμα της απόγνωσής της και της επιθυμίας της να αυτοκτονήσει, καθώς και το παράπονό της πως θα απομείνει ολομόναχη αν την εγκαταλείψει ο γιος της. Η απελπισία αυτή της Παναγίας παρουσιάζεται ως βασικό μοτίβο σε νεότερα δημοτικά τραγούδια, καθώς επίσης και το ζήτημα της κατάρας της Παναγίας, βασικό μοτίβο στο μοιρολόγι της Παναγίας.

Στον Επιτάφιο θρήνο, που ψάλλεται τη Μεγάλη Παρασκευή,η Παναγία είναι το κεντρικό πρόσωπο, αν και σε λίγα μόνο τμήματα μιλάει η ίδια. Δυνατές εικόνες και συμβολισμοί δίνουν μια χριστιανική αντίληψη για τη σχέση του φωτός με το σκοτάδι, της ζωής και του θανάτου.

Υπό την εκρύβης, ωσπέρ ήλιος, νυν και νυκτί τη του θανάτου κακαλύψαι, άλλ’ ανάτειλον φαιδρότερον, Σωτήρ”

Ο Χριστός ως ήλιος και πρωταρχική πηγή φωτός κατεβαίνει στον Άδη στερώντας από τη γη το φως του.

Η φύση παρακολουθεί την κάθοδο αυτή και συμμετέχει στο θρήνο για τον Πάσχοντα Θεό.

Ω βουνοί και νάπαι και ανθρώπων πλήθυς, κλαύσατε και πάντα θρηνήσατε συν εμοί τη του Θεού ημών μητρί”

Η επίκληση της Θεοτόκου να συμμετάσχει και η φύση στο θρήνο της, παραπέμπει στην επίκληση της Αφροδίτης, που στον Επιτάφιο του Βίωνα, παρακαλεί τα βουνά, τις κοιλάδες, τα ποτάμια, να θρηνήσουν μαζί της τον Άδωνη.

Από τους μελετητές γίνεται παραλληλισμός του Άδωνη με το Χριστό και πιστεύεται ότι η χαμένη άνοιξη και νιότη ταυτίζονται με το θείο.

Ο Επιτάφιος θρήνος, σε σχέση με το Μοιρολόγι της Παναγιάς, είναι κείμενο με έντονη εικονοποιία, το οποίο επεξεργάζεται ιδιαίτερα τα λυρικά του στοιχεία.

Στο Μοιρολόγι της Παναγίας, παράλληλα με το θρήνο έχουμε και αφήγηση των γεγονότων. Γι’ αυτό και το συγκεκριμένο τραγούδι το κατατάσσουμε στις παραλογές και όχι στους θρήνους. Ας σημειωθεί ότι με τον όρο παραλογή αναφερόμαστε σε δημοτικά τραγούδια που, ενώ εμπεριέχουν θρήνο, εξιστορούν κάποια γεγονότα.

Β)Το Μοιρολόγι της Παναγίας

Το Μοιρολόγι της Παναγίας απαντάται με πολλές παραλλαγές. Στις περισσότερες απ’ αυτές το Μοιρολόγι ξεκινάει με την περιγραφή του σκοτεινιασμένου ουρανού και της γκρίζας μέρας αφού, αμέσως μετά, εξαγγέλει το λόγο:

Σήμερα μαύρος ουρανός

σήμερα μαύρ’ ημέρα

σήμερα εσταυρώσανε

των πάντων βασιλέα.

Η φύση φαίνεται εδώ να συμπάσχει με την Παναγία, η οποία, σε μια παραλλαγή από τη Σκλυβρία της Θράκης, αναγνωρίζει στον ουρανό δυσοίωνα σημάδια, τη μέρα της Σταύρωσης:

Βλέπει τον ουρανό θαμπό

και τ’ άστρα φουρκωμένα

και το φεγγάρι το λαμπρό

στο αίμα βουτηγμένο.

-Τι έχεις,ήλιε,κι είσαι θαμπός;

αστρί μου φουρκωμένο;

και συ φεγγάρι μου λαμπρό

στο αίμα βουτηγμένο;

Ο ουρανός με τ’ άστρα, το φεγγάρι και ο ήλιος είναι μοτίβο που αναφέρεται σε πολλά δημοτικά μας τραγούδια. Ανάλογο κοινό μοτίβο ως προς τα ακριτικά μας τραγούδια, που φαίνεται ότι δανείστηκε απ’ αυτά το Μοιρολόγι της Παναγίας, είναι το μοτίβο της λιποθυμίας. Η Παναγία όταν πληροφορείται τη σύλληψη και το βασανισμό του Μονογενή της χάνει τις αισθήσεις της. Οι γυναίκες προσπαθούν να τη συνεφέρουν ρίχνοντάς της άφθονο νερό. Το μοτίβο αυτό της λιποθυμίας είναι επαναλαμβανόμενο.

Σαν τ’ άκουσε η Δέσποινα

πέφτει λιποθυμάει.

Τρία σταμνιά ροδόνερο

τρία σταμνάκια μόσχο

και τρία σταμνιά ανθόνερο

ως να τη συνεφέρει.

Η μετατροπή του νερού σε ανθόνερο και ροδόνερο παραπέμπει στα μύρα που φέρνουν οι μυροφόρες για να ράνουν μ’ αυτά το σώμα του Χριστού, στον Επιτάφιο θρήνο:

Έρραναν τον τάφο, αι μυροφόραι μύρα λίαν πρωί ελθούσαι”.

Στοιχεία από τα εγκώμια δανείζεται αρκετά το Μοιρολόγι της Παναγίας:

Π.χ. Γιόκα μου πού είν’ τα κάλλη σου πού είναι η ομορφιά σου;

Ω γλυκό μου έαρ, γλυκύτατο μου τέκνο, πού έδυ σου το κάλλος;”

Εντονότατη είναι η παράθεση στοιχείων από τη Χριστιανική παράδοση. Στο κατά Ιωάννη Ευαγγέλιο, η Παναγία με τον αγαπημένο μαθητή του Χριστού, τον Ιωάννη,βρίσκονται κάτω από το Σταυρό.

Ο Ιησούς, τότε, αναθέτει στον Ιωάννη να φροντίσει τη μητέρα του, ενώ στη Θεοτόκο λέει “γύναι, ιδέ ο υιός σου”. Τα λόγια αυτά περνούν και στο Μοιρολόγι ως διάλογος με τον Ιωάννη:

Άγιε μου Γιάννη Πρόδρομε

και βαπτιστή του γιού μου

εμένα είναι γιόκας μου

και σένα Δάσκαλός σου”.

Εδώ, ο μαθητής του Χριστού Ιωάννης συγχέεται με τον Ιωάννη το βαπτιστή. Η παράδοση φαίνεται πως συγχέει τα κείμενα λόγω, ίσως, της παρανόησης των κειμένων των Ευαγγελίων.

Η Παναγία διακατέχεται από πόνο και οργή για την άδικη καταδίκη του γιου της γι’ αυτό και μέσα στον ολοφυρμό της χρησιμοποιεί την κατάρα. Στη συγκεκριμένη παραλλαγή η Παναγία καταργιέται τον αθίγγανο που φτιάχνει καρφιά, αλλά και την Αγία Καλή, η οποία ως πρόσωπο φαίνεται ότι αποτελεί παράλληλο επιβίωμα της αρχαίας Καλλίστης.

Αξίζει να σταθούμε σ’ αυτό το σημείο για να δούμε την επιρροή του μύθου στη λαϊκή μας παράδοση και στο δημοτικό τραγούδι.

Η Αγία Καλή θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε ότι ταυτίζεται με την Αρτέμιδα Καλλίστη ή με την Κλα, την αρχόντισσα των νεράιδων ή την Καλή, κόρη ή αδελφή του Μεγάλου Αλεξάνδρου ή ακόμα με την Καλή των Ορέων της βυζαντινής παράδοσης, που θεωρείτο προστάτιδα της μαγείας και των πονηρών πνευμάτων.

Στο Μοιρολόγι της Παναγίας, η Αγία Καλή παρατηρεί:
-Ποιος είδε γιο εις το σταυρό

και μάνα στο τραπέζι;

Η παρατήρηση αυτή εξοργίζει την Παναγία γι’ αυτό και της ανταπαντά με την κατάρα. Η προτροπή του Χριστού προς τη Μητέρα του να επιστρέψει στο σπίτι και να ετοιμάσει τραπέζι με κρασί και παξιμάδια αποτελεί στοιχείο του εθίμου της παρηγοριά (δείπνο μετά από κηδεία). Το έθιμο αυτό είναι ειδολωλατρικό επιβίωμα που αφομοιώθηκε από τη χριστιανική παράδοση και συνεχίζεται μ’ έναν άλλο τρόπο ως τις μέρες μας.

Γ)Το Μοιρολόγι της Παναγίας ως στοιχείο εθίμου

Το βράδυ της Μεγάλης Πέμπτης, όταν βγει ο Εσταυρωμένος και τελειώσει η ακολουθία των 12 Ευαγγελίων, σε πολλά μέρη μένο0υν στην εκκλησία μαυροφορεμένες γυναίκες και τραγουδούν το Μοιρολόγι της Παναγίας.

Κάνουν ολονυκτία κοντά στο Χριστό, θρηνώντας με μοναδικό τρόπο. Ο πόνος της Παναγίας σμίγει με το δικό τους πόνο.

Σε άλλα μέρη το Μοιρολόγι της Παναγίας συνδυάζεται με το στόλισμα του Επιταφίου το πρωί της Μεγάλης Παρασκευής. Γυναίκες και κορίτσια μαζεύονται από νωρίς στην εκκλησία για να στολίσουν με λογής λογής λουλούδια τον Επιτάφιο. Προσκυνητές περνούν καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας να προσκυνήσουν, ενώ ο θρήνος των γυναικών συνεχίζεται μέχρι την ώρα που θα χτυπήσουν οι καμπάνες για την ακολουθία του Επιταφίου.

ΜΟΙΡΟΛΟΓΙΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ

Σήμερα μαύρος ουρανός

σήμερα μαύρ’ ημέρα

σήμερα εσταυρώσανε

των πάντων βασιλέα.

.

Οι φθονεροί Αρχιερείς

και γραμματείς οι πρώτοι

χρήματα έταζαν πολλά

για ν’ αύρουν τον προδότη.

.

Ως ήταν πρέπον και τιμή

δώρα να ετοιμάσουν

συβούλιον εποίησαν

αυτόν δια να πιάσουν.

.

Με δολερόν συμβούλιον

έστησαν την παγίδα

και έπιασαν τον δολερόν

Απόστολον Ιούδαν.

.

Σημαίνει η γης σημαίν’ ο Θεός

σημαίνουν τα ουράνια

σημαίνει κι Αγιά Σοφιά

μι τσ’ δικουχτώ καμπάνες.

.

Β’ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ

Τώρα είν’ Αγιά Σαρακοστή

τώρα είν’ Άγιες ημέρες

που λειτουργούν οι Εκκλησιές

και ψέλνιν η παπάδις.

.

Άκου βροντές και αστραπές

και ταραχές μεγάλες

βγαίνει να δει στην πόρτα της

να δη στη γειτονιά της.

.

Βλέπει, τον ουρανό θαμπό

και τ’ άστρα βουρκωμένα

και το φεγγάρι το λαμπρό

στο αίμα βουτηγμένο.

.

Βλέπει τον Γιάννη κ’ έρχεται

δαρμένο και κλαμένος.

.

-Τι έχεις Γιάννη μου και κλαις

κι είσαι βουρκωμένος;

.

-Δεν έχω στόμα να σιο πω

μιλιά να στ’ ομιλήσω

μήτε καρδιά μου το κρατά

να στο ομολογήσω.

Τον Δάσκαλό μου πιάσανε

οι άνομοι Εβραίοι

οι άνομοι και τα σκυλιά

κι οι τρισκαταραμένοι.

.

Σαν τ’ άκουσε η Δέσποινα

πέφτει λιποθυμάει.

.

Τρία σταμνιά ροδόνερο

τρία σταμνάκια μόσχο

και τρία σταμνιά ανθόνερο

ως να τη συνεφέρει.

.

Κι όταν την συνεφέρανε

Αυτόν τον λόγο λέει:

.

-Ανάθεμά σε ατσίγγανε

εσύ και τα παιδιά σου

εσύ και φαμίλλια σου

κι όλα τα γονικά σου

.

Ανάθεμά σε ατσίγαννε

χαΐρι να μην κάνεις

ούτε ψωμί στο ράφι σου

ποτέ να αποτάξεις.

.

Πέρνουν το στρατί στρατί

στρατί το μονοπάτι

και το στρατί τους έβγαλε

μπρος στου Πιλάτ’ την πόρτα.

.

Βλέπουν την πόρτα σφαλιστή

και τα κλειδιά παρμένα

και τ’ αψηλά παράθυρα

σφιχτά μανταλωμένα.

.

Άνοιξε η πόρτα του ληστού

κι η πόρτα του Πιλάτου

κι η πόρτα από το φόβο της

ανοίγει μοναχή της.

.

Βλέπει δεξά βλέπει ζερβά,

κανέναν δεν γνωρίζει

βλέπει και ξαναδεύτερα

βλέπει τον Άγιο Γιάννη,

.

-Άγιε μου Γιάννη Πρόδρομε

και βαπτιστή του γιού μου

εμένα είναι γιόκας μου

και σένα Δάσκαλός σου

.

-Δεν έχω στόμα να στο πω

μιλιά να στ’ ομιλήσω

μήτε καρδιά μου το βαστά

να στ’ ομολογήσω.

Βλέπεις Εκείνον τον γυμνό

τον παραπονεμένο;

όπου φορεί στην κεφαλή

τ’ ακάνθινο στεφάνι;

Εκείνος είν’ ο γιόκας σου

και μένα Δάσκαλός μου.

.

Πάει κοντά η Παναγιά

Και τον επροσκυνάει

-Κατέβα γιε μου χαμηλά,

να σε γλυκοφιλήσω

να βγάλω τη χρυσή ποδιά

το αίμα να σκουπίσω.

.

-Άντε μάνα στο σπίτι μας

και διάφορο δεν έχεις

και το Μεγάλο Σάββατο

κάτσε να μ’ απαντέχεις

Βάλε κρασί στον μαστραπά

κι αφράτο παξιμάδι

να φάν’ η μάνες για παιδιά

και τα παιδιά για μάνες

να φάνε κ’ η καλόπαντρες

για τους καλούς τους άντρες.

.

Πήραν το στρατί στρατί

στρατί το μονοπάτι

και το στρατί τους έβγαλε

στης Παναγιάς την πόρτα.

.

Βάζει κρασί στον μαστραπά

αφράτο παξιμάδι

και φάγαν μάνες για παιδιά

και τα παιδιά για μάνες.

.

Φάγαν κ’ η καλόπαντρες

για τους καλούς τους άντρες.

Περνά κ’ η Άγια Καλή

και το χαμογελάει

.

-Ποιος είδε γιο εις το σταυρό

και μάνα στο τραπέζι;

.

-Α, να χαθείς, Άγια Καλή

ποτέ να μη γιορτάζεις,

ποτέ να μη βρεθεί κανείς

κεράκι να σ’ ανάβει.

.

Όποιος τ’ ακούει σώνεται

κι όποιος το λέει αγιάζει

κι όποιος το

καλοαφουγκράζεται

παράδεισο θα λάβει.

.

Πόλυ Βασιλάκη, Περιοδικό Παράθυρο στην Εκπαίδευση του παιδιού, τεύχος 20, Μάρτιος-Απρίλιος 2003.

Τι γιορτάζουμε την Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως;


φωτο από http://panagiaalexiotissa.blogspot.gr/

π. Αλεξάνδρου Σμέμαν

Η τρίτη Κυριακή των Νηστειών ονομάζεται «Κυριακή της Σταυροπροσκύνησης». Στην αγρυπνία (σ. ή στον Όρθρο) αυτής της μέρας, μετά από τη μεγάλη Δοξολογία, ο Σταυρός μεταφέρεται σε μια σεμνή πομπή στο κέντρο του ναού και παραμένει εκεί όλη την υπόλοιπη εβδομάδα οπότε στο τέλος κάθε ακολουθίας γίνεται προσκύνηση του Σταυρού.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το θέμα του Σταυρού, που κυριαρχεί στην υμνολογία αυτής της Κυριακής, παρουσιάζεται όχι μέσα στα πλαίσια του πόνου αλλά της νίκης και της χαράς. Ακόμα δε περισσότερο οι Ειρμοί του Κανόνα της Κυριακής είναι παραμένει από την πασχαλινή ακολουθία,«Αναστάσεως ημέρα», και ο Κανόνας είναι παράφραση του αναστάσιμου Κανόνα (Σταυροαναστάσιμος Κανόνας).

Είναι εύκολο να διακρίνουμε το νόημα όλων αυτών. Βρισκόμαστε στη μέση της Μεγάλης Σαρακοστής. Από τη μια πλευρά η φυσική και πνευματική προσπάθεια, αν είναι συστηματική και συνεχής, αρχίζει να μας γίνεται αισθητή, το φόρτωμα να γίνεται πιο βαρύ, η κόπωση πιο φανερή.Έχουμε ανάγκη από βοήθεια και ενθάρρυνση. Από την άλλη πλευρά, αφού αντέξουμε αυτή την κόπωση και έχουμε αναρριχηθεί στο βουνό μέχρι αυτό το σημείο, αρχίζουμε να βλέπουμε το τέλος της πορείας μας και η ακτινοβολία του Πάσχα γίνεται πιο έντονη. Η Σαρακοστή είναι η σταύρωσητου εαυτού μας, είναι η εμπειρία – περιορισμένη βέβαια – που αποκομίζουμε από την εντολή τουΧριστού που ακούγεται στο ευαγγελικό ανάγνωσμα αυτής της Κυριακής: «όστις θέλει οπίσω μου ακολουθείν, απαρνησάσθω εαυτόν και αράτω τον σταυρόν αυτού και ακολουθήτω μοι»(Μάρκ. 8,34). Αλλά δεν μπορούμε να σηκώσουμε το σταυρό μας και ν΄ ακολουθήσουμε το Χριστό αν δεν ατενίζουμε το Σταυρό που Εκείνος σήκωσε για να μας σώσει. Ο δικός Του Σταυρός, όχι ο δικός μας,είναι εκείνος που μας σώζει. Ο δικός Του Σταυρός είναι εκείνος που δίνει νόημα αλλά και δύναμη στους άλλους. Αυτό μας εξηγεί το συναξάρι της Κυριακής αυτής:

«Τη αυτή ημέρα Κυριακή τρίτη των Νηστειών, την προσκύνησιν εορτάζομεν του τιμίου και ζωοποιού Σταυρού». Επειδή στη διάρκεια της νηστείας των σαράντα ημερών, κατά κάποιο τρόπο, και μείς σταυρωνόμαστε, νεκρωνόμαστε από τα πάθη, έχουμε την πίκρα της ακηδίας και της πτώσης, γι΄ αυτό υψώνεται ο τίμιος και ζωοποιός Σταυρός, για αναψυχή και υποστήριξή μας· μας θυμίζει τα πάθη του Κυρίου Ιησού Χριστού και μας παρηγορεί… Είμαστε σαν τους οδοιπόρους σε δύσκολο και μακρινό δρόμο που κατάκοποι, αν βρούν κάποιο ευσκιόφυλλο δένδρο κάθονται για λίγο ν΄αναπαυθούν και ανανεωμένοι συνεχίζουν το δρόμο τους. Έτσι και τώρα τον καιρό της νηστείας και στο δύσκολο ταξίδι της προσπάθειας, ο ζωηφόρος Σταυρός φυτεύτηκε στο μέσον του δρόμου από τους αγίους Πατέρες για να μας δώσει άνεση και αναψυχή, για να μας ενθαρρύνει στην υπόλοιπη προσπάθειά μας.

Ή, για να δώσουμε και ένα άλλο παράδειγμα: όταν έρχεται ένας βασιλιάς, πριν απ’ αυτόν πορεύονται τα διακριτικά του γνωρίσματα, τα σκήπτρα, τα σύμβολα του και ύστερα εμφανίζεται ο ίδιος χαρούμενος για τη νίκη και μαζί του χαίρονται και όλοι οι υπήκοοί του· έτσι και ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός, που σε λίγο θα μας δείξει τη νίκη Του κατά του θανάτου Του και θα εμφανιστεί μετά δόξης την ημέρα της αναστάσεως, μας στέλνει πρώτα το σκήπτρο Του, τη βασιλική σημαία, το ζωοποιό Σταυρό ώστε να μας προετοιμάσει να δεχτούμε και τον ίδιο τον Βασιλιά και να Τον δοξάσουμε για τη νίκη…

Με το ζωοποιό Σταυρό γλυκαίνει την πικρία που νοιώθουμε από τη νηστεία, μας ενισχύει στην πορεία μας στην έρημο έως ότου φτάσουμε στην πνευματική Ιερουσαλήμ με την ανάστασή Του… Επειδή ο Σταυρός λέγεται Ξύλον Ζωής και είναι εκείνο το ξύλο που φυτεύτηκε στον Παράδεισο,γι΄ αυτό και οι θείοι Πατέρες τοποθέτησαν τούτο στο μέσον της Σαρακοστής, για να μας θυμίζει του Αδάμ της ευδαιμονία και την πτώση του από αυτή· να μας θυμίζει ακόμα ότι με τη συμμετοχή μαςστο παρόν Ξύλο δεν πεθαίνουμε πια αλλά ζωογονούμαστε».

.

περισσότερα θέματα και ανάλυση στο: www.catichisis.gr 

.

ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΑΡΞΗ ΤΩΝ ΝΕΦΕΛΙΜ ΑΠΟ ΟΡΘΟΔΟΞΟ ΙΕΡΕΑ


Τα ΟΥΚ βούτηξαν στον Πειραιά για τον Τίμιο Σταυρό


Παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας Προκόπη Παυλόπουλου ο Αγιασμός των υδάτωνΆνδρες των ΟΥΚ  βούτηξαν στα νερά του Πειραιά για να πιάσουν τον Τίμιο Σταυρό.
Οι επίλεκτοι των Υποβρυχίων καταστροφών του Πολεμικού Ναυτικού ήταν αυτοί που όπως κάθε χρόνο τίμησαν την παράδοση και χειροκροτήθηκαν από τους παρευρισκόμενους, πολιτικούς και πολίτες.

Ο Πειραιάς ήταν βέβαια επίκεντρο της μεγάλης εορτής των Θεοφανείων.
Εκεί βρέθηκε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος που έγινε δεκτός από τον δήμαρχο Πειραιά Γιάννη Μώραλη με την κυβέρνηση να εκπροσωπείται από την κυρία Όλγα Γεροβασίλη και την αξιωματική αντιπολίτευση από τον Κ. Κωστή Χατζηδάκη.

Παρούσα και η Φώφη Γεννηματά, ο Βασίλης Λεβέντης και πολλοί υπουργοί της Κυβέρνησης.
Πριν την τελετή Αγιασμού των υδάτων πραγματοποιήθηκε δοξολογία στον ναό της Αγίας Τριοάδος και ακολούθως λιτανεία της εικόνας της Βαπτίσεως του Θεανθρώπου έως το σημείο της εξέδρας, εμπρός από το ναό του Αγίου Σπυρίδωνος.

Θεοφάνεια στην Κωνσταντινούπολη: Έψαλλαν τον Εθνικό Ύμνο μόλις έπιασαν το σταυρό


Με βυζαντινή μεγαλοπρέπεια τελέστηκε σήμερα στο Οικουμενικό Πατριαρχείο η Θεία Λειτουργία των Θεοφανίων, με παρουσία χιλιάδων πιστών.

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος που πραγματοποίησε τον καθαγιασμό των υδάτων, όπως κάθε χρόνο, στον Κεράτιο Κόλπο, δήλωσε ότι είναι ευλογία Θεού το ότι φέτος, ήταν περίπου τριάντα αυτοί που έπεσαν στον παγωμένο Κεράτιο για να βγάλουν τον Σταυρό και συνέχισε: «Να είναι καλός ο καιρός να μην φοβάται ο κόσμος να έρχονται και να γιορτάζουμε όλοι μαζί στη μητέρα εκκλησία. Τους περιμένουμε όλους, πάντοτε με αγάπη. Και του χρόνου».

Την ελληνική κυβέρνηση εκπροσώπησε ο υφυπουργός Εξωτερικών Γιάννης Αμανατίδης, ο οποίος δήλωσε: «Από το Οικουμενικό Πατριαρχείο, εδώ στο Φανάρι της Κωνσταντινούπολης, από το φυσικό και πνευματικό κέντρο της παγκόσμιας Ορθοδοξίας, με την τελετή των Θεοφανείων αποστέλλεται το μήνυμα του φωτισμού στα εκατομμύρια των Ορθοδόξων ανά τον κόσμο. Εδώ ενώνονται οι παραδόσεις, οι γλώσσες και οι λαοί, αναγνωρίζοντας τη μήτρα και το καταφύγιο της πίστης. Τους εύχομαι ο σκοπός των Φώτων να εκπληρώνεται στον καθένα και να φωτίζονται τα πρόσωπα, αλλά και το γένος. Χρόνια πολλά στον απανταχού ελληνισμό, με περισσότερη αισιοδοξία για τη νέα χρονιά, δεδομένων των προόδων που έχουμε κάνει».

Συγκινητικό ήταν το γεγονός ότι οι Έλληνες που βούτηξαν για τον σταυρό στον Κερατιο κόλπο στην Κωνσταντινούπολη μόλις τον έπιασαν έψαλλα τον Εθνικό Ύμνο. Τον σταυρό έπιασε για δεύτερη φορά ο Αγρινιώτης Νίκος Σολής.

Heritage Imaging Manchester

Heritage Imaging at The John Rylands Library

Shaolingreece

Ομάδα μελέτης ιστορικών πολεμικών τεχνών

Αντέχουμε...

για την Ορθοδοξία και την Ελλάδα μας!

ΑΒΕΡΩΦ

Διαδικτυακό Θωρηκτό

ΘΡΑΚΗ

Μυθολογικά, Ἀρχαιολογικά, Ἱστορικὰ & Λαογραφικὰ γιὰ τὴν Θράκη.

A Reader's Guide to Orthodox Icons

Feeble words about powerful images

The History of Byzantium

A podcast telling the story of the Roman Empire from 476 AD to 1453

Χείλων

Ιστολόγιο Κλασσικών & Φυσικών Επιστημών

Hans Talhoffer

A Historical Martial Arts blog by Jens P. Kleinau

Photografia

A slice of life.

Forgotten Films

A look at the movies forgotten by time

mediaevalmusings

1,000 years of history in blog-sized bites.

Delving into History ® _ Periklis Deligiannis

Περικλής Δεληγιάννης - Ιστορικές Αναδιφήσεις®

Chelsea Pierce

museology and the arts

Cultural Life

Life, culture, travel, books, movies, linguistics...

Ακαδημία Ιστορικών Ευρωπαϊκών Πολεμικών Τεχνών

Εκπαίδευση στη χρήση αρχαίας, μεσαιωνικής και αναγεννησιακής σπαθασκίας, καθώς και εκπαίδευση στο μοντέρνο άθλημα της ξιφασκίας.