Η Νοερά προσευχή


Ο χορός του Αγίου Βασιλείου


Ο χορός του «Αγίου Βασιλείου», όπως χορευόταν από τους πρόσφυγες από τα 6 χωριά (Βαρασσός, Αφσάρι, Κίσκα, Σατί, Τσουχούρι, Φκόσι) της περιοχής των Φαράσων της Καππαδοκίας.

Χυτάτε να υπάμε σον Ε – Βασίλη
Να κρεμάσωμεν τα κρέτε σο σίδι
– Τρέξετε να πάμε στον Αϊ Βασίλη (ξωκλήση)
– Να κρεμάσουμε τα κρέατα στην ιτιά

Εσσύρεν τσαι δώτσεν τσαι ά γεσίλι
τέχτες την εβίτσα σον Ε – Βασίλη
– Πήγε και σκότωσε μία αγριόπαπια
– Χτες την αυγή στον Αϊ Βασίλη

Τζάλτζεν τζούβρεν τσαι μασαίρι ν’ τα φσάξη
Έφσαξέντα τσαι μο τον κοδευτήρι
– Έψαξε και δεν βρήκε το μαχαίρι να το σφάξει
– Το έσφαξε με το κλαδευτήρι

Κύριε ελέημον Κύριε ελέησον

Παναγιά μου Θεοτόκο
σου Τσαχμούρι τη Θεοτόκο (περιοχή έξω από τον Βαρασσό)

Το βαλς προήλθε από το Βυζάντιο


KonstantinosMarkosSeminario3

Κατά τη διάρκεια μουσικών σεμιναρίων στη Σχολή ελληνικής κλασικής-βυζαντινής μουσικής ΤΕΤΤΙΞ, ο καθηγητής βυζαντινής και παραδοσιακής μουσικής και μουσικολόγος Κωνσταντίνος Μάρκος (parasimantiki.weebly.com/) αποκάλυψε την πραγματική μουσική φύση του βαλς ως ρυθμό που προήλθε από το Βυζάντιο και στον οποίο προστέθηκε μουσική από τα δυτικά μουσικά όργανα. Συνεπώς, το «σήμα κατατεθέν» της δυτικής χορευτικής μουσικής, δεν είναι αυτούσια δυτική δημιουργία αλλά στηρίζεται σε βυζαντινό ρυθμό που έφερε στη Γερμανία (μαζί με πολλά άλλα πολιτιστικά στοιχεία) η βυζαντινή πριγκίπισσα Θεοφανώ.

Η Θεοφανώ, αδελφή του Βασιλείου του Βουλγαροκτόνου παντρεύτηκε τον βασιλιά Όθωνα Β΄ της Γερμανίας και έφυγε από την Κωνσταντινούπολη παίρνοντας μαζί της τα έθιμα της βυζαντινής Αυλής. Ήταν νέα και μορφωμένη και οι Γερμανοί την τιμούσαν και τιμούν ιδιαίτερα. Ίδρυσε σχολές ελληνικών γραμμάτων και χάριν σε αυτήν, οι Γερμανοί άρχισαν να «ξυπνούν» πολιτισμικά και μορφωτικά.

Theofano

Φέρνοντας τα έθιμα της βυζαντινής Αυλής, έφερε από υφάσματα και ειδικούς ιματισμού για να ράβουν ρούχα όπως στην Κωνσταντινούπολη, μέχρι και υποδηματοποιούς που κάλυπταν τις ανάγκες της βυζαντινής Αυλής. Πήρε και μουσικούς από τους βασιλικούς ψάλτες (οι οποίοι μετέδωσαν τα βυζαντινά ακούσματα στους δυτικούς) και αυτοί έκαναν εκεί τις εορτές όπως γίνονταν στο Βυζάντιο, σύμφωνα με την Βασίλειο Τάξη, η οποία περιγράφει το τυπικό των βυζαντινών τελετών και εορτών.

Στις βυζαντινές εορτές μετά από το γεύμα οι βασιλικοί ψάλτες τραγουδούσαν διάφορα τραγούδια ξεκινώντας με τα επαινετικά προς τον αυτοκράτορα και την αυτοκράτειρα και τους επισήμους, γνωστά και ως Ιαμβεία ή Άκτα, όρος που προέρχεται από τη σειρά Πράξη-Πρακτέα-Άκτα. Πολλά από αυτά έχουν μείνει στη Βασίλειο Τάξη καταγραμμένα ως Ήχοι (π.χ. ήχος τρίτος κλπ). Ήταν περίπου ίδια στο άκουσμα με τους ύμνους της Παναγίας που έφεραν αυτοί οι ψάλτες από το Βυζάντιο, όπως για παράδειγμα το Μεγαλυνάριο της Υπαπαντής «Ακατάληπτον εστίν …». Τα Άκτα τα τραγουδούσαν στον ίδιο (τρίσημο) ρυθμό που είχαν οι ύμνοι. Στη συνέχεια τραγουδούσαν και απελλατικά τραγούδια, δηλαδή τα «κλέφτικα» ή «ρεμπέτικα» της εποχής στα οποία «εχόρευαν πέριξ της τραπέζης κροτούντες τας χείρας».

Ο ρυθμός αυτός απέκτησε επίσημο χαρακτήρα στο Βυζάντιο και χρησιμοποιήθηκε από τον λαό σε επίσημες εκδηλώσεις και σημαντικές εορτές. Ιδιαίτερα τα γαμήλια τραγούδια που αναφέρονται στο γαμπρό και τη νύφη προσαρμόστηκαν σε αυτό τον ρυθμό και διασώθηκαν μέχρι σήμερα. Ας θυμηθούμε απλώς το «Σήμερα γάμος γίνεται» σαν σημερινό παράδειγμα.

Από τη Θεοφανώ, οι Γερμανοί και άλλοι δυτικοί γνώρισαν τον τρίσημο ρυθμό, διότι αυτοί είχαν δισήμους, τετρασήμους ρυθμούς. Οι δυτικοί δεν μπορούσαν να κατανοήσουν «μονούς» ρυθμούς όπως τρίσημο, πεντάσημο κλπ. Και αυτό μέχρι τώρα πρόσφατα. Σε ένα βιβλίο του Θρασύβουλου Γεωργιάδη και αυτός γράφει ότι οι δυτικοί δεν αντιλαμβάνονται εύκολα αυτούς τους ρυθμούς.

ΑΚΤΑ

Σταδιακά, τον συνήθισαν και σε αυτά τα βυζαντινά ακούσματα του ρυθμού, πρόσθεσαν την τότε μουσική που είχαν, ώστε ένα από τα αποτελέσματα και μουσικά προϊόντα να είναι και το βαλς. Όπως στο Βυζάντιο ο λαός αγάπησε τον ρυθμό και προσάρμοσε τραγούδια σε αυτόν, έτσι και οι δυτικοί προσελκύστηκαν και όλο τον χορό του βαλς τον δημιούργησαν με μουσική πάνω σε αυτό τον βυζαντινό ρυθμό, ο οποίος ήταν ένα από τα μουσικά πολιτιστικά-πνευματικά στοιχεία, με τα οποία η βυζαντινή πριγκίπισσα Θεοφανώ αναβάθμισε πολιτιστικά την γερμανική κοινωνία και τη δυτική κοινωνία στη συνέχεια.

Πολύ αργότερα, από τον Διαφωτισμό και μετά οι δυτικοί μελέτησαν διεξοδικά την ελληνική μουσική και τη γνώρισαν και έχουμε σημαντικές μελέτες ακόμη και πολύ παλιά από τους Πυθαγορίους, τον Αριστόξενο και μετά, για ελληνικούς ρυθμούς και άλλα. Οι αρχαίοι Έλληνες ακόμη είχαν ρυθμούς και τους πρώτους ρυθμούς τους βρίσκουμε στο Επίγραμμα του Σείκιλου, ο οποίος πάνω από τις νότες έβαλε και ρυθμικά σημεία. Μέχρι τότε δεν είχαμε ρυθμικά σημεία, δεν σημείωναν με σημάδια το ρυθμό, υπήρχε βέβαια και απλώς τον έλεγαν προφορικά και τον ήξεραν.

Όλα αυτά όμως δεν είναι ευρύτερα γνωστά λόγω της παγκοσμιοποίησης που μας απαγορεύει στην πράξη να έχουμε επαφή με τις ρίζες μας ακόμη και τις μουσικές.

Η Ρωμανία πάρθεν


29 Μαΐου 1453. Η συγκλονιστικότερη ημέρα του νεότερου Ελληνισμού. Η Κωνσταντινούπολη, η Πόλη των πόλεων έπεσε στα χέρια των εχθρών. Τέτοια η θλίψη του Ελληνισμού, που απ’ άκρον εις άκρον της Αυτοκρατορίας όλοι θρήνησαν με τον τρόπο τους την Άλωση της Ρωμανίας (Βυζαντινής Αυτοκρατορίας). Σαν έπεσε τελειωτικά η Πόλη στα χέρια των Τούρκων, ο πόνος κι ο καημός ήταν μεγάλος. Κι έγινε τραγούδι ο πόνος και θρήνος ο καημός. Κι αν η άλωση ήταν γεγονός, η ελπίδα πως κάποια μέρα… πάλε με χρόνια και καιρούς… έμειναν πάντα…

«Ρωμανία» αποκαλούνταν τότε η Βυζαντινή Αυτοκρατορία, αφού «Βυζάντιο» είναι μεταγενέστερος όρος. Στον Πόντο, ένα πουλί μεταφέρει τα μαντάτα στους κατοίκους. Γνωρίζοντας, ότι μεταφέρει κάτι εξαιρετικά δυσάρεστο, κανείς δεν τολμά να πάει να πάρει το μήνυμα που έχει αφήσει το πουλί. Μόνο ένα παίδι – συνήθως χήρας γιός – πηγαίνει το διαβάζει και αναγγέλει αυτός τα τρομερά νέα στον εκεί Ελληνισμό… » Αϊλί εμάς και βάι εμάς η Ρωμανία πάρθεν…». Ωστόσο, στο τέλος υπάρχει και το αισιόδοξο μήνυμα: «Η Ρωμανία αν πέρασεν, ανθεί και φέρει κι άλλο…»
Για περισσότερες παραλλαγές ανά την Ελλάδα: http://www.youtube.com/playlist?featu…

Οι στίχοι:
(Έναν πουλίν, καλόν πουλίν εβγαίν’ από την Πόλην
ουδέ στ’ αμπέλια κόνεψεν ουδέ στα περιβόλια,
επήγεν και-ν εκόνεψεν α σου Ηλί’ τον κάστρον.
Εσείξεν τ’ έναν το φτερόν σο αίμα βουτεμένον,
εσείξεν τ’ άλλο το φτερόν, χαρτίν έχει γραμμένον,
Ατό κανείς κι ανέγνωσεν, ουδ’ ο μητροπολίτης
έναν παιδίν, καλόν παιδίν, έρχεται κι αναγνώθει.
Σίτ’ αναγνώθ’ σίτε κλαίγει, σίτε κρούει την καρδίαν.)

Ν’ αϊλί εμάς και βάι εμάς οι Τούρκοι την Πόλ’ επαίραν
επαίραν το βασιλοσκάμ’ κι ελάεν η Αφεντία.
Μοιρολογούν τα εκκλησιάς κλαίγνε τα μοναστήρα
κι ο Αι Γιάννες ο Χρυσόστομον κλαίει, δερνοκοπισκάται.
– Μη κλαις, μη κλαις, Αγιάννε μου μη δερνοκοπισκάσαι
η Ρωμανία ‘πέρασεν η Ρωμανία ‘πάρθεν.
– Η Ρωμανία (κι) αν ‘πέρασεν ανθεί και φέρει κι άλλο…

Greek Byzantine-Orthodox carol of Christmas from the Holy Mountain Athos


Άναρχος Θεός καταβέβηκεν και εν τη Παρθένω κατώκησεν Βασιλεύς των όλων και Κύριος, ήλθε τον Αδάμ αναπλάσασθαί Γηγενείς σκιρτάτε και χαίρεσθε, τάξεις των αγγέλων ευφραίνεσθε Δέξαι Βηθλεεμ τον Δεσπότην σου, Βασιλέα πάντω και Κύριον Εξ ανατολών Μάγοι έρχονται, δώρα προσκομίζοντες άξια Ζητούν προσκυνήσαι τον Κύριον, τον εν τω σπηλαίω τικτόμενον Ήνεγγεν αστήρν μάγους οδηγών, ένδον του σπηλαίου εκόμισεν Θεός, βασιλεύς προαιώνιος, τίκτεται εκ κόρης Θεόπαιδος Ιδών ο Ηρώδης ως έμαθεν, όλω εξεπλάγη ο δείλαιος Κράζει και βοά προς τους ιερείς, τους δοξολογούντας τον Κύριον Λέγετε σοφοί και διδάκαλοι άρα που γεννάται ο Κύριος; Μέγα και φρικτόν το τεράστιον, ο εν ουρανοίς επεδήμησεν Νύκτα Ιωσήφ ρήμα ήκουσε, άγγελος Κυρίου ελάλησεν Ξένον και παράδοξον άκουσμα και η συγκατάβασις άρρητος Ο μακροθυμίσας και εύσπλαχνος, πάντων υπομένει τα πταίσματα Πάλιν ουρανοί ανεώχθησαν άγγλοι αυτού ανυμνήτωσαν Ρήτορες ελθόντες προσέπεσον βασιλέα μέγαν και ένδοξον Σήμερον η κτίσις αγάλλεται και πανηγύρίζει κι ευφραίνεται Τάξεις των αγγέλων εξέστησαν επί το παράδοξον θέαμα Ύμνους και δεήσεις ανέμελπον των πάντων δεσπότην και άνακτα Φως εν τω σπηλαίω ανέτειλε και τοις εν τω σκότει επέλαμψε Χαίρουσα η φύσις αγάλλεται και πανηγυρίζει κι ευφραίνεται Ψάλλοντες Χριστόν, τον Θεόν ημών, τον εν τω σπηλαίω τικτόμενον Ω Παρθενομήτορ και Δέσποινα, σώζε του εις Σε καταφεύγοντας.

ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ


Άναρχος Θεός καταβέβηκεν και εν τη Παρθένω κατώκησεν.

Ερουρεμ, έρουρεμ, έρου,έρου, έρουρεμ, Χαίρε Άχραντε !

Βασιλεύς των όλων και Κύριος, ήρθε στον Αδάμ αναπλάσασθε.

Ερουρεμ, έρουρεμ, έρου,έρου, έρουρεμ, Χαίρε Άχραντε !

Γηγενείς σκιρτάτε και χαίρεσθε, τάξεις των Αγγέλων ευφραίνεσθε.

Ερουρεμ, έρουρεμ, έρου,έρου, έρουρεμ, Χαίρε Άχραντε !

Δευτε εν σπηλαίω κατίδωμενι,

κείμενον εν φάτνη τον Κύριον ερου ρεμ ερου ρεμ ρερου ρερου ρερου ρεμ χαῖρε Δέσποινα.

Εξ ανατολῶν μάγοι έρχονται, δώρα προσκομίζουσιν άξια.

ερου ρεμ ερου ρεμ ρερου ρερου ρερου ρεμ , χαίρε Δέσποινα Ερουρεμ, έρουρεμ, έρου,έρου, έρουρεμ,

Χαίρε Δέσποινα !

Buon Natale


CHICC Manchester

Centre for Heritage Imaging and Collection Care

Shaolingreece

Ομάδα μελέτης ιστορικών πολεμικών τεχνών

Αντέχουμε...

για την Ορθοδοξία και την Ελλάδα μας!

ΑΒΕΡΩΦ

Διαδικτυακό Θωρηκτό

ΘΡΑΚΗ

Μυθολογικά, Ἀρχαιολογικά, Ἱστορικὰ & Λαογραφικὰ γιὰ τὴν Θράκη.

A Reader's Guide to Orthodox Icons

Feeble words about powerful images

The History of Byzantium

A podcast telling the story of the Roman Empire from 476 AD to 1453

Χείλων

Ιστολόγιο Κλασσικών & Φυσικών Επιστημών

Hans Talhoffer

A Historical Martial Arts blog by Jens P. Kleinau

Photografia

A slice of life.

Forgotten Films

A look at the movies forgotten by time

mediaevalmusings

1,000 years of history in blog-sized bites.

Delving into History ® _ Periklis Deligiannis

Περικλής Δεληγιάννης - Ιστορικές Αναδιφήσεις®

Chelsea Pierce

museology and the arts

Cultural Life

Life, culture, travel, books, movies, linguistics...

Ακαδημία Ιστορικών Ευρωπαϊκών Πολεμικών Τεχνών

Εκπαίδευση στη χρήση αρχαίας, μεσαιωνικής και αναγεννησιακής σπαθασκίας, καθώς και εκπαίδευση στο μοντέρνο άθλημα της ξιφασκίας.